Quo vadis promotie?

De doctorstitel is de hoogste wetenschappelijke erkenning. Hij is verbonden met unieke onderzoeksresultaten. Het proefschrift is een bewijs van bekwaamheid voor diepgaand, zelfstandig uitgevoerd onderzoek. Dit was niet altijd zo. De eerste promotie vond in 1219 plaats in Bologna, bij de oudste universiteit van Europa. Tot de negentiende eeuw was de promotie de enige vorm van afstuderen. Studeren was duur en het behalen van de doctorstitel verbonden met grote financiële inspanning. Die titel was toen feitelijk te koop. Pas door de Humboldtiaanse universiteitshervorming in de Duitstalige landen keerden waarheid en vrijheid terug in de wetenschap. Dit principe van eerzame wetenschap geldt tot op de dag van vandaag.

Het recente verlies van de doctorstitel van Karl-Theodor zu Guttenberg, tot voor kort minister van Defensie binnen Angela Merkels regering, was dan ook een schok voor Duitsers. Na een bericht in de media dat de inleiding van zijn proefschrift woordelijk overeenstemde met een artikel in een bekende Duitse krant verscheen de Guttenplag Wiki op het web. Na enkele dagen was bewezen dat 95 procent van het proefschrift bestond uit twaalfhonderd geplagieerde fragmenten afkomstig van 135 bronnen.

Is dit een uniek schandaal of zijn we terug in de middeleeuwen? Wellicht het laatste, want de Plagipedi Wiki ontmaskerde onlangs nog meer proefschriften van bekende Duitse politici als plagiaat, allemaal advocaten.