Atoms don‘t scale. Chips met details kleiner dan atomen kunnen we niet maken. Een open deur, maar Bernie Meyerson, toptechnoloog bij IBM‘s Systems and Technology Group, onderstreepte het vorige week nog maar eens op de Globalpress Summit Conference in Monterey. Wanneer we tegen de uiterste grenzen voor elektronische schakelingen oplopen, is volgens Meyerson nog de vraag. 2016, 2020 of 2024, daarover loopt de discussie nog, zei hij. Zelf denkt hij dat 6 nm-processen haalbaar zijn in 2020. Zes nanometer. Dat is pakweg twintig atomen op een rijtje. Het is voor mij niet te bevatten hoe machines op een gecontroleerde manier tientallen miljarden transistoren tegelijkertijd zullen voorzien van de juiste elektronische eigenschappen. Nanomassaproductiemiddelen zoals de goeroe Eric Drexler ze voorstelt – doe water, suiker en een paar nanorobotjes in een thermosfles en binnen een uur heb je de producten die je wenst -, zie ik binnen een termijn van vijftig jaar niet verschijnen. Daar zal conventioneel gereedschap aan te pas moeten komen: zware machines die per uur duizenden chips, elk met biljoenen transistoren, kunnen uitspugen. Met een foutmarge van pakweg nul. Ik kan het nog niet echt geloven, maar ik laat me graag verrassen.
Het waren Meyersons collega‘s van IBM‘s Almaden Research Center die twee weken terug met optische lithografie de psychologische grens van 32 nm slechtten. Met hoogrefractieve immersievloeistoffen en lenzen slaagden researchers van Big Blue erin om lijnen af te beelden van 29,9 nm.
Met de getalkeuze 29,9 nm in het persbericht, net onder de 30 nm, maakt IBM een politiek statement. De lijnenstructuur op de bijgeleverde foto‘s is immers zelfs rafeliger dan een nanometer, kijk maar op pagina 27 (een verschil van 0,1 nm is slechts een derde van een atoomdiameter). ’We willen laten zien dat we optische lithografie zo lang willen rekken als maar kan om het gebruik van dure alternatieven uit te stellen‘, zegt Robert Allen, manager voor lithografische materialen bij het Almaden Research Center. Allen ziet in de resultaten het bewijs dat de chipindustrie nog zeker zeven jaren met lithografie op basis van 193 nm-lasers vooruit kan.
This article is exclusively available to premium members of Bits&Chips. Already a premium member? Please log in. Not yet a premium member? Become one for just €20 for the first year and enjoy all the benefits.