Krappe tijden

Het was in de blessuretijd van een zouteloze wedstrijd, dus de kans dat u het gemist hebt, is groot, maar tijdens de Algemene Beschouwingen is wel degelijk het Nederlandse innovatie- en onderwijsbeleid behandeld. Daar kwam zelfs iets concreets uit. Op voorzet van Mariëtte Hamer dwong de Tweede Kamer af dat de aanstaande bezuinigingsoperaties niet ten koste mogen gaan van kennisgaring en onderwijs. Het kabinet kreeg tien jaar de tijd om Nederland in de top vijf van meest competitieve landen te werken, zoals gemeten door het World Economic Forum.

Daar mag de kennisintensieve industrie – toch al vertroeteld met extra staatsinfusen, een verruiming van de WBSO en een fiscale renovatie van R&D-steunmaatregelen – best mee in haar handjes knijpen, helemaal omdat de voortekenen bepaald niet gunstig waren. Op dezelfde WEF-lijst was Nederland net twee plaatsen gezakt, deels door een meer dan gemiddelde impact van de crisis en deels door structureel achtergebleven investeringen. In de Lissabon-strategie werd tien jaar geleden afgesproken dat in 2010 de publieke uitgaven aan wetenschappelijk onderzoek 1 procent van het bbp vormen, maar Nederland is de Europese hekkensluiter in het realiseren van die doelstelling. Omdat andere landen wel doorhalen, behoren we daarom inmiddels tot een groep volgers. Tenzij andere landen beknibbelen op hun kennisinvesteringen, zag het er in tijden van forse begrotingstekorten niet naar uit dat Nederland weer terrein zou gaan winnen.

De onderwijsinvesteringen verging het al niet veel beter. Het kabinet koos dit voorjaar voor het OESO-gemiddelde als financieel richtpunt en meldde bij de presentatie van de miljoenennota doodleuk dat deze – op zichzelf povere – ambitie was gerealiseerd. Had het kabinet in enkele maanden zijn uitgavenniveau aan onderwijs opgekrikt? Welnee, het bleek een rekentruc. Door onder meer de uitgaven aan particulier onderwijs, schoolreisjes en leerlingenvervoer mee te gaan rekenen, kwam Nederland vrijwel op het gemiddelde uit.