Klaar voor de koffie!

Een tijdje terug verkeerde ik in het gezelschap van een breed scala aan professoren om onderzoeksprojecten te selecteren voor een STW-subsidieregeling. In een inleidende ronde verzocht de voorzitter iedereen zijn/haar mening te geven over de grote hoeveelheid ingediende voorstellen. Termen als ‘hoge kwaliteit’ en ‘relevant onderzoek’ werden afgewisseld met nog krachtigere aanprijzingen.

Toen het mijn beurt was, meldde ik dat we wel voor de koffiepauze klaar zouden zijn, omdat er slechts drie voorstellen waren die de kwalificatie ‘wetenschappelijk’ verdienden. De rest was interessante research, maar miste de minimale vereisten voor een wetenschappelijk voorstel: hypothese, experiment, meting en evaluatie. Die mededeling uit de mond van een industrie-ingenieur verbijsterde de hoogleraren.

De termen ‘wetenschap’ en ‘research’ worden vaak gebruikt als elkaars synoniemen, ofschoon er een duidelijk verschil is. Wetenschap verklaart de bestaande wereld door middel van modellen, bij voorkeur in een wiskundig formalisme. Newton beschreef de zwaartekracht met een formule voor de kracht tussen twee massa’s. Einstein herkende de beperkingen en postuleerde de gravitatiegolven, waarvoor onlangs meer experimenteel bewijs is gevonden. Dat is de wetenschappelijke aanpak: formuleer een hypothese, bedenk een uitdagend experiment, voer nauwkeurige metingen uit, evalueer de resultaten en kom met een betere hypothese.