In december 2011 moet de Europese kunstmaan Gaia gelanceerd worden om een nauwkeurige sterrenkaart te maken. PrMariëlle van Veggel van de TU Eindhoven onderzocht in samenwerking met TNO hoe Gaia‘s meetinstrumenten tijdens en na de turbulente lancering zo precies mogelijk op hun plaats te houden. Haar onderzoek wierp TNO de lucratieve opdracht in de schoot voor het maken van het instrument.
De Gaia-satelliet van de Europese ruimtevaartorganisatie Esa moet in 2011 de lucht ingaan om een zeer nauwkeurige driedimensionale kaart van honderden miljoenen sterren te maken. De benodigde instrumenten moeten daarvoor aan strenge eisen voldoen. ’Een variatie van 0,17 picometer in de afstanden van de instrumenten is genoeg om de geplande waarnemingen van Gaia op slag waardeloos te maken. Dat is nodig voor de meetnorm van 25 microradialen, de kleinste afstand tussen twee sterren aan de hemelboog die Gaia‘s telescopen moeten kunnen meten‘, zegt Mariëlle van Veggel, promovenda aan de TU Eindhoven. Ter vergelijking: een heliumatoom heeft een doorsnee van 50 picometer.
In samenwerking met TNO deed Van Veggel de afgelopen vier jaar onderzoek naar de mechanische constructie van het instrumentarium. Zij stond voor de uitdaging om de meetinstrumenten voor de Gaia-satelliet bestand te maken tegen de extreme omstandigheden in de ruimte en tegen de lancering. Dat is namelijk een nachtmerrie voor instrumentenmakers. Satellietonderdelen schudden wild heen en weer en g-krachten geselen de instrumenten. Het duurt weliswaar maar enkele minuten voordat het ruimtevaartuig de stratosfeer verlaat en de mishandeling voorbij is, maar met schots en scheef staande instrumenten is weinig te verwachten van de meetresultaten waar astronomen reikhalzend naar uitkijken.
This article is exclusively available to premium members of Bits&Chips. Already a premium member? Please log in. Not yet a premium member? Become one for just €20 for the first year and enjoy all the benefits.
