ASML heeft in het Belgische Institute of Radio Elements (IRE) een partner en financier gevonden om een alternatieve productiemethode voor medische isotopen te ontwikkelen. De Veldhovense machinebouwer stuitte daar een jaar of twee geleden bij toeval op bij de evaluatie van vrije-elektronenlasers als potentiële euv-bron. De vondst staat te ver van ASML’s corebusiness af om zelf te exploiteren, maar gezien de maatschappelijke urgentie helpt het bedrijf de uitwerking van het concept wel op weg. Het initiatief kreeg eind 2016 de status van Nationaal Icoon.
ASML en IRE hebben in december de bv Lighthouse Isotopes opgericht, dat samen met nog enkele andere organisaties een nieuwe productiemethode gaat ontwikkelen voor – in eerste instantie – molybdeen-99. Dit in de nucleaire geneeskunde veelgebruikte isotoop wordt nu in kernreactoren gemaakt, maar die dreigen hun houdbaarheidsdatum te overschrijden. Daardoor komt de leveringszekerheid in gevaar – een voorraad of buffer aanleggen van het radioactieve materiaal is niet mogelijk omdat het daarvoor te snel vervalt.
Alternatieve methode nodig
Non-profitorganisatie IRE is de grootste van vier leveranciers van medische radio-isotopen en is over de hele wereld actief. Het beschikt niet over een eigen reactor, maar laat verrijkt uranium bestralen in drie reactoren in Europa, waaronder die in Petten. IRE extraheert het molybdeen-99 en levert het aan ziekenhuizen. Daar is het inmiddels deels vervallen tot technetium-99m, het element dat patiënten krijgen toegediend om een scan te maken.


