Bijvangst euv-onderzoek belooft haperende productie medische isotopen te redden

Een chipmachinefabrikant die een uitvinding doet voor de nucleaire geneeskunde – het kan raar lopen in de research. De onderzoekers van ASML stuitten er dan ook bij toeval op. Ze waren met iets heel anders bezig: evalueren of een vrije-elektronenlaser gebruikt kan worden als euv-bron. Bij hun proeven detecteerden zij molybdeen-99, een voorloper van een in de radiologie veelgebruikt isotoop waarvan de productie dreigt te stokken. Op tv zag een ASML’er hoe Canadese collega’s nieuwe methodes probeerden te ontwikkelen om molybdeen te maken. Zo’n methode – potentieel een hele goede zelfs – hebben wij per ongeluk gevonden, realiseerden ze zich in Veldhoven.

ASML’s concept is vergelijkbaar met wat de Canadezen aan het doen waren: knal zo hard deeltjes op een zorgvuldig gekozen doelwit dat er nucleaire reacties plaatsvinden. De Canadezen werkten met een lineaire versneller, maar ASML denkt met een vrije-elektronenlaser een veel intensere bundel te kunnen maken en dus grotere hoeveelheden radio-isotopen tegen lagere kosten te kunnen produceren – lager zelfs dan de huidige productiemethodes. Waar een lineaire versneller slechts een stad of hooguit een regio zou kunnen bedienen, zou ASML’s concept een van de zeven kernreactoren kunnen vervangen die nu de hele wereld voorzien van molybdeen-99.