Het ontwerpen van informatie

Ontwerpen is een creatief proces, dat weten we allemaal. Maar hoe werkt een dergelijk proces eigenlijk? Welk mechanisme bevatten de hersenen waardoor dat mogelijk wordt? We noemen het soms een ’creatieve vonk‘ en dat geeft al een aardige aanduiding.

Een van mijn iconen is Kurt Gödel. Hij was een beroemd wiskundige die de basis legde van een wijze van redeneren over formele systemen. De wiskunde is zo‘n formeel systeem. De stelling die hem wereldberoemd maakte luidt volgens Wikipedia: ’Binnen elk zelfconsistent recursief axiomatisch systeem, dat krachtig genoeg is om de rekenkunde van de natuurlijke getallen te beschrijven, bestaat er ten minste één ware stelling over de natuurlijke getallen die niet bewezen kan worden op basis van de axioma‘s van dit systeem.‘ Vrij vertaald zegt de stelling dat binnen een formeel systeem (zoals de wiskunde of een elektronische schakeling) het mogelijk is een oplossing te bedenken die niet bewezen kan worden uit de op dat moment beschikbare formele basis van een dergelijk formeel systeem.

Dat is de basis van creativiteit: mensen kunnen met nieuwe oplossingen komen. Denk aan de appel die Newton bracht tot het ontdekken van de zwaartekracht en de wetten die daarmee te maken hebben. Of denk aan Einstein, die in aanvulling op het formele systeem van de toen bestaande fysica ontdekte dat tijd en ruimte aan elkaar gekoppeld zijn. Einsteins relativiteitstheorie voorspelde dat licht van een ster dat langs de zon scheert, wordt afgebogen. Het was echter nog niet wetenschappelijk vastgesteld. Een totale zonsverduistering in 1922 bevestigde echter Einsteins theorie en dat betekende zijn definitieve doorbraak.