M.D. vraagt:
Sinds ongeveer negen jaar ben ik applicatie-ingenieur bij een halfgeleiderbedrijf. Daarnaast ben ik sinds een vijftal jaren verantwoordelijk voor het management van een key-account. Toen ik in dienst trad, was de organisatie in Engelse handen. Inmiddels zijn we opgekocht door een groot Amerikaans bedrijf met een Europees hoofdkwartier in Frankrijk. In de Benelux zit ik aan mijn top. Ik kan alleen nog maar omhoog als ik naar Frankrijk verhuis, maar dat zie ik niet zitten. Ik ben daarom op zoek naar een andere baan.
Zoals gebruikelijk heb ik een concurrentiebeding ondertekend. Een jaar lang mag ik geen gelijksoortige arbeid verrichten en mag ik geen zakelijk contact hebben met mijn relaties. Daardoor ben ik aan handen en voeten gebonden. De mogelijkheden in mijn branche zijn uiterst beperkt. Ex-collega‘s zijn een jaar buiten beeld geweest voordat ze weer in de business konden. Is dat nu echt de enige manier? Ik lijk haast wel een lijfeigene.
De headhunter antwoordt:
Een gegeven woord strekt partijen tot wet, dat is een van de grondregels van ons verbintenissenrecht. Je bent dus gebonden door eigen toedoen. Of je destijds de consequenties geheel hebt overzien van de clausules in je contract is een andere zaak. Je hebt het beding getekend in totaal andere omstandigheden bij het aangaan van de overeenkomst. Op dat moment werd je een contract voorgehouden met een veelheid van bepalingen. De focus lag toen waarschijnlijk op de primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden en niet op het concurrentie- of relatiebeding. Maar juist deze clausules kunnen bij de beëindiging van de arbeidsrelatie tot vervelende situaties leiden.
Wat nu te doen? Je kunt je concurrentiebeding voorleggen aan de kantonrechter voor een toetsing aan artikel 7:653 BW. Dit komt neer op een redelijk- en billijkheidstoetsing en een belangenafweging tussen werknemer en werkgever. Stel dat je functie aanmerkelijk is verzwaard en dat de omstandigheden ingrijpend zijn gewijzigd. In jouw situatie geldt dat je gepromoveerd bent van applicatie-ingenieur tot key-accountmanager. Je werkgever zou je dan een nieuw concurrentiebeding moeten hebben laten tekenen. Het beding kan daarom (gedeeltelijk) buiten werking worden gesteld.
Of dit in jouw geval voldoende is om bevrijd te worden, betwijfel ik, want je hebt tevens een relatiebeding getekend. Bij zo‘n clausule mag je binnen een zekere periode na het einde van het dienstverband geen klanten van het bedrijf benaderen. Voor de werkgever heeft het relatiebeding het voordeel dat hij minder snel het risico loopt dat de kantonrechter het beperkt.
Toch zijn er omstandigheden denkbaar waarin je bezwaar kunt maken tegen de inhoud van het relatiebeding door toetsing aan artikel 7:653 BW. Ook dit beding kan namelijk zwaarder gaan drukken doordat de functie en de omstandigheden ’ingrijpend zijn gewijzigd‘. Ook kan je werkgever aan het begin van het dienstverband meer relaties hebben dan aan het eind. In jouw geval heb je zelf ’relaties‘ meegenomen naar je huidige baas. De key-account waarvoor je nu verantwoordelijk bent, was namelijk je vroegere werkgever. Dit lijkt mij een relevante omstandigheid in deze zaak. De functie waar je interesse in hebt, betreft immers accountmanagement voor hetzelfde bedrijf.
In 2004 is een wetsvoorstel aangenomen voor een nieuwe regeling omtrent het concurrentiebeding. Het is echter nog geen wet geworden. Het voorstel stelt dat een werkgever verplicht is de werknemer financieel te compenseren voor de beperking in arbeidskeuze die laatstgenoemde door het beding ondervindt. Rechters anticiperen al op de nieuwe wet. Al met al is je situatie toch niet zo slecht als je denkt.
